Geleceği kim kuracak? Genç kuşakların siyasal arayışı ve yeni devrimci cüret

Gençler gerçekten siyasetten uzak mı, yoksa siyaset onların değişen mücadele biçimlerini anlamakta mı zorlanıyor?

Genç kuşakların politikayla ilgilenmediği, toplumsal sorunlara duyarsızlaştığı ve bireysel kurtuluş arayışına yöneldiği uzun zamandır tekrarlanan bir yargı. Peki gerçekten öyle mi? Yoksa gençlerin siyaset yapma biçimleri değişirken biz hâlâ onları eski siyasal kalıplarla mı değerlendiriyoruz? Belki de asıl soru şu: Gençler politik değil mi, yoksa mevcut siyasal yapılar onların politik dilini, itiraz biçimlerini ve örgütlenme arayışlarını anlamakta mı zorlanıyor?

Fransa’da eylül ayından bu yana öğrencilerin öncülüğünde gelişen, zamanla işçilerin, sendikaların, emeklilerin ve farklı toplumsal kesimlerin katılımıyla genişleyen protestolar bu soruyu yeniden gündeme taşıyor. Okullarda başlayan itirazın üniversitelere, işyerlerine ve sokaklara yayılması, gençlerin kendi geleceklerine ilişkin taleplerini emek dünyasının mücadeleleriyle buluşturması, siyasetin dışında olmadıklarını gösteriyor. 5 Kasım’da ülke çapında gerçekleşen grev ve gösteriler bunun somut örneklerinden biri oldu. Katılım konusunda sendikalarla İçişleri Bakanlığı farklı rakamlar açıklasa da yüz binlerce insanın sokaklara çıkması, hareketin toplumsal kapsamını ortaya koydu.

Burada önemli olan yalnızca kaç kişinin yürüdüğü değil. Öğrencilerin geleceklerine ilişkin taleplerini emek dünyasının mücadeleleriyle birleştirmesi, farklı toplumsal kesimlerin ortak bir mücadele zemini oluşturma potansiyelini gösteriyor. Ücretler, yaşam koşulları, eğitim, kamusal hizmetler ve geleceksizlik, aynı toplumsal düzenin farklı kesimlerde yarattığı sorunlar olarak görünür hale geliyor.

Fransa örneği, gençlerin dijital iletişim ağları, yatay ilişkiler ve yerel inisiyatifler üzerinden yeni mücadele biçimleri geliştirebildiğini gösteriyor. Ancak bu yenilikler kendiliğinden kalıcı bir siyasal güç yaratmıyor. Sokaklarda ortaya çıkan enerji ile toplumsal düzeni değiştirebilecek örgütlü güç arasında hâlâ aşılması gereken bir mesafe bulunuyor.

Siyasetin değişen dili, değişmeyen mücadele ihtiyacı

Bugünün gençlik hareketleri siyaseti yalnızca seçim dönemlerine, parti merkezlerine ya da parlamentodaki temsil ilişkilerine sıkıştırmıyor. Gençler eğitim hakkı, barınma, çalışma koşulları, özgürlükler ve toplumsal eşitlik gibi doğrudan yaşamlarını etkileyen sorunlar üzerinden söz kuruyor. Kampüs forumları, okul işgalleri ve sokak gösterileri bu siyasetin yeni alanları haline geliyor.

Gençlerin bir bölümünün mevcut partilere, sendikalara ve geleneksel örgütlenme biçimlerine mesafeli durması, her zaman apolitik oldukları anlamına gelmiyor. Temsil edilmediklerini düşünmeleri, karar süreçlerine katılamamaları ya da mevcut yapıların taleplerine karşılık vermediği duygusu da bu mesafeyi besliyor.

Bununla birlikte kendiliğinden gelişen hareketler, geniş katılım ve yaratıcılık sağlasa da süreklilik, ortak karar alma ve mücadele deneyimini biriktirme konusunda zorlanabiliyor. Bir araya gelmek ile birlikte hareket edebilmek, tepki göstermek ile ortak bir hedef doğrultusunda mücadele yürütmek aynı şey değil.

Dolayısıyla mesele, gençlerin geleneksel örgütlere uyum sağlayıp sağlamayacağı değil, örgütlenmenin nasıl yenileneceğidir. Gençlerin yaratıcılığını ve katılımını bastıran, karar süreçlerini dar kadroların elinde tutan yapılar bu enerjiyi büyütemez. Öte yandan örgütlenmeyi gereksiz gören ve her şeyi anlık seferberliklere bırakan anlayışlar da hareketin kalıcı bir toplumsal güce dönüşmesini sağlayamaz.

İhtiyaç duyulan, tarihsel mücadele birikimiyle yeni kuşakların siyasal yaratıcılığını buluşturmak; tabandan gelen inisiyatifi ortak karar ve koordinasyonla güçlendirmek; itirazı toplumsal bir programa dönüştürebilmektir.

Gençliğin geleceği, sınıf mücadelesinden ayrı değil

Gençlik hareketlerini yalnızca kuşak çatışması olarak değerlendirmek, yaşananların önemli bir bölümünü görünmez kılar. Çünkü gençlerin karşı karşıya olduğu sorunlar kapitalist toplumun genel işleyişinden bağımsız değil. Eğitimden çalışma hayatına, barınmadan sağlığa uzanan güvencesizlik, gençlerin yanı sıra işçilerin, işsizlerin ve emeklilerin de ortak deneyimi haline geliyor.

Bugün genç bir insan için eğitimini tamamlamak, düzenli bir işe girmek, bağımsız bir yaşam kurmak ve geleceğini planlamak giderek daha belirsiz. Çalışanlar ücretleriyle geçinmekte zorlanırken emekliler yaşamlarını sürdürebilmek için yeniden çalışmak zorunda kalabiliyor. Bu tablo yalnızca ekonomik göstergelerle açıklanamaz. Aynı zamanda kimin nasıl yaşayacağına, kaynakların kimler için kullanılacağına ve kararların kimler tarafından alınacağına ilişkin politik bir meseledir.

Sınıf ilişkileri tam da burada görünür hale geliyor. Toplumun ürettiği zenginliğin nasıl paylaştırıldığı, kamu kaynaklarının hangi önceliklere göre kullanıldığı, vergilerin kimlerin omuzlarına yüklendiği ve siyasal kararların hangi toplumsal çıkarlarla örtüştüğü gençlerin geleceğini de belirliyor.

Türkiye’nin 2027 bütçesinde faiz giderleri için yaklaşık 4 trilyon liralık kaynak öngörülmesi, bu tercihleri tartışmak açısından dikkat çekici bir örnek. Savunma ve güvenlik harcamalarına ayrılan yüksek kaynaklar da kamusal önceliklerin nasıl belirlendiği sorusunu gündeme getiriyor. Buradaki mesele bütçe kalemlerini mekanik biçimde karşılaştırmak değil; kamu kaynaklarının toplumun ihtiyaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını tartışmaktır.

Bütçe yalnızca gelir ve gider tablosu değil, siyasal tercihlerin somutlaştığı alanlardan biridir. Eğitim, sağlık, barınma, ulaşım ve sosyal güvenlik politikaları, toplumun hangi kesimlerinin ihtiyaçlarının öncelendiğini gösterir. Bu nedenle gençlerin geleceksizlik duygusu, işçilerin geçim mücadelesi ve emeklilerin yaşam koşulları aynı toplumsal düzenin farklı yüzleridir.

Türkiye’de gençlerin açtığı siyasal alan

Türkiye’de Mart 2025’te İmamoğlu’nun gözaltına alınmasının ardından gelişen protestolar, genç kuşakların siyasal alandaki yerini yeniden tartışmaya açtı. Üniversite öğrencilerinin farklı kentlerdeki yürüyüşleri, kampüs eylemleri ve parti aidiyetlerinden bağımsız söz kurma çabaları, gençlerin kendilerine sunulan siyasal seçeneklerle yetinmek istemediğini gösterdi.

Bu eylemlerde öne çıkan talepler belirli bir siyasi aktörün durumuyla sınırlı değildi. Demokrasi, hukuk, ifade özgürlüğü, seçme ve seçilme hakkı, ekonomik koşullar ve geleceğe ilişkin güvencesizlik iç içe geçti. Gençlerin bir bölümünün mevcut muhalefet biçimleriyle kendisini özdeşleştirmemesi, siyasetin dışında kalma isteğinden çok kendi sözünü ve mücadele biçimini oluşturma arayışı olarak okunabilir.

Bu arayışın önündeki temel sorunlardan biri, farklı toplumsal itirazların ortak bir siyasal zeminde buluşmakta zorlanmasıdır. Öğrencilerin talepleri, işçilerin ücret ve çalışma koşullarına ilişkin mücadeleleri, emeklilerin geçim sorunları ve kadınların eşitlik talepleri çoğu zaman ayrı başlıklar altında ele alınıyor. Oysa bunların tümü, toplumun kaynaklarının nasıl dağıtıldığı ve siyasal gücün hangi çıkarlar doğrultusunda kullanıldığı sorusuyla bağlantılı.

Gençlik hareketlerinin görevi, kendi özgün taleplerinden vazgeçmeden farklı toplumsal kesimlerin mücadeleleriyle bağ kurabilmektir. Bu bağın kurulması, gençlerin taleplerinin daha geniş bir toplumsal mücadele içinde karşılık bulmasını sağlayacaktır.

Siyasal temsil meselesi de burada önem kazanıyor. Gençlerin yalnızca seçim dönemlerinde hatırlanması, mitinglerde kalabalık oluşturmalarının beklenmesi ya da kararlar alındıktan sonra desteğe çağrılması gerçek katılım değildir. Gençlerin örgütlerin, sendikaların ve siyasal yapıların karar süreçlerinde söz ve yetki sahibi olması gerekir. Siyasetin yenilenmesi, gençlerin mevcut yapılara eklenmesiyle değil, bu yapıların katılım ve temsil anlayışının değişmesiyle mümkün olabilir.

Seçim sonuçlarının ötesinde bir iktidar mücadelesi

ABD’de 2026 ara seçimlerinde Demokratların Kongre’nin iki kanadında da çoğunluğu kazanması, Trump yönetimine yönelik toplumsal tepkinin seçim sonuçlarına yansıdığı bir gelişme olarak değerlendirildi. Yaşam maliyeti, savaş politikaları ve yönetim anlayışına ilişkin itirazlar seçim tartışmalarında etkili oldu. Ancak seçim başarısının tek başına siyasal ve ekonomik güç ilişkilerini ortadan kaldırmadığı da açık.

Ergin Yıldızoğlu’nun ABD seçimleri üzerine değerlendirmesinde öne çıkan temel mesele, seçim sonuçları ile iktidarın yapısal kaynakları arasındaki fark. Büyük sermayenin siyaset, medya, teknoloji platformları, lobi faaliyetleri ve düşünce kuruluşları üzerindeki etkisi yalnızca sandık sonuçlarıyla ortadan kaldırılabilecek bir sorun değil. Bir partinin seçim kazanması, ekonomik gücün ve kurumsal etkinin dağılımını kendiliğinden değiştirmiyor.

Bu örnek, siyasal mücadelenin seçimlerden ibaret olmadığını gösteriyor. Sandık, toplumsal iradenin ifade edildiği önemli bir alan; ancak toplumsal güç ilişkilerini belirleyen tek alan değil. Sokakta ortaya çıkan itirazın işyerlerinde ve toplumsal yaşamda örgütlenen mücadeleyle birleşmesi, siyasal temsilin de bu birikimle dönüşmesi gerekiyor.

Türkiye açısından da benzer bir tartışma yürütülebilir. Siyasal değişimi yalnızca seçim takvimine bağlamak, toplumda biriken itirazları ve örgütlenme ihtiyacını geri plana itebilir. Seçimleri önemsizleştirmek ise toplumsal mücadelenin önemli bir siyasal alanını göz ardı etmek olur. Asıl mesele, farklı mücadele alanlarının birbirini nasıl besleyeceğidir.

1917’den bugüne uzanan devrimci soru

7 Kasım 1917’de Lenin’in önderliğinde gerçekleşen Ekim Devrimi, işçi sınıfının ve yoksul köylülüğün siyasal iktidara müdahalesi bakımından dünya tarihinin en önemli dönemeçlerinden biri oldu. Devrimin tarihsel sonuçları, başarıları ve çelişkileri üzerine elbette tartışılabilir. Ancak Ekim’in bugün açısından taşıdığı temel soru hâlâ güncelliğini koruyor: Ezilen ve sömürülen kesimler, kendi yaşamlarını belirleyen siyasal ve ekonomik ilişkileri değiştirebilecek örgütlü bir güç haline gelebilir mi?

Ekim Devrimi’ni anmak, 1917’nin koşullarını bugüne kopyalamak ya da tarihin aynı biçimde tekrarlanacağını varsaymak değildir. Tarihsel koşullar, sınıf yapıları ve siyasal mücadele biçimleri değişti. Fakat toplumsal eşitsizliklerin ve sömürü ilişkilerinin karşısında ortak bir irade oluşturabilme sorunu varlığını koruyor.

Ekim’in mirası bu nedenle yalnızca geçmişte kazanılmış bir devrim olarak ele alınamaz. Aynı zamanda siyasal cesaret, örgütlü mücadele ve toplumsal dönüşümün mümkün olup olmadığı üzerine düşünmeye çağıran tarihsel bir deneyimdir.

Bugün dünyanın farklı ülkelerinde gençlerin sokaklara çıkması ve mevcut siyasal temsil ilişkilerini sorgulaması, tek başına yeni bir devrimin habercisi değildir. Ancak bu hareketlerin ortaya koyduğu enerji, siyasal hayatın durağan olmadığını gösteriyor. Bu enerjinin yönünü ise örgütlenme biçimleri, sınıfsal bağlar, ortak talepler ve toplumsal güç ilişkilerine müdahale kapasitesi belirleyecek.

Öfkeyi ortak iradeye dönüştürmek

Genç kuşakların önündeki sorun yalnızca daha kalabalık gösteriler düzenlemek ya da daha etkili protesto yöntemleri bulmak değil. Asıl mesele, mücadeleyi süreklileştirecek, farklı toplumsal kesimleri bir araya getirecek ve ortak bir gelecek fikri etrafında buluşturacak siyasal araçları yaratabilmek.

Gençler siyasetin gelecekteki öznesi değil, bugünkü toplumsal ve siyasal hayatın doğrudan aktörleridir. Onların karar süreçlerine katılması, kendi örgütlenmelerini geliştirmesi ve işçi sınıfının tarihsel mücadele birikimiyle ilişki kurması bu sürecin temel koşulları arasında yer alıyor.

Örgütlenme yalnızca mevcut kurumlara katılmak anlamına gelmiyor. Yeni dayanışma ağları, yerel mücadele platformları, işyeri ve kampüs örgütlenmeleri, ortak karar mekanizmaları ve toplumsal talepleri siyasal programa dönüştürebilen yapılar bu arayışın parçaları olabilir. Önemli olan, tabandan gelen iradeyi korurken ortak hareket etme kapasitesini de geliştirebilmek.

Bugünün genç kuşakları gerçekten yeni Ekimler yaratacak politik öngörüye ve cürete sahip mi? Bu sorunun yanıtını yalnızca gençlerin cesaretinde aramak eksik olur. Aynı zamanda onların önünü açacak siyasal birikimin, örgütlenme anlayışının ve ortak mücadele iradesinin ne ölçüde geliştirilebildiğine bakmak gerekir.

Çünkü tarihsel dönüşümler yalnızca öfkenin büyümesiyle gerçekleşmez. Öfkenin bilince, bilincin örgütlenmeye, örgütlenmenin ortak bir toplumsal iradeye dönüşmesi gerekir. Sokaklarda ortaya çıkan itirazın kalıcı bir güce dönüşmesi bu halkaların kurulmasına bağlıdır.

109 yıl önce Ekim Devrimi, işçi ve köylülerin tarihin akışına müdahale edebileceğini gösterdi. Bugün aynı tarihsel koşullarda yaşamıyoruz; aynı yolları izlemek zorunda da değiliz. Ancak Ekim’in açtığı soru hâlâ önümüzde duruyor: Kendi geleceğimizin kararını kim verecek?

Belki de artık genç kuşakları siyasete çağırmak yerine, onların zaten içinde olduğu mücadeleyi anlamanın ve bu mücadeleyle birlikte yeni bir siyasal örgütlenme anlayışı geliştirmenin zamanıdır. Yeni Ekimler, geçmişin taklidiyle değil; bugünün sınıfsal çelişkilerini kavrayan, toplumsal itirazları ortaklaştıran ve değişim iradesini örgütleyebilen yeni mücadele biçimleriyle mümkün olabilir.