Faize ve Silaha Değil;  Kadınlara ve  Barışa Bütçe 

Cumhurbaşkanlığı tarafından TBMM’ye sunulan 2027 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Teklifinin ne anlama geldiğini değerlendiren iki iyi yazı yayınlandı bu hafta. Aziz Çelik, bütçe harcamalarında aslan payının faiz ödemelerine ayrıldığı, buna karşılık sosyal güvenlik, eğitim ve sağlık gibi kamusal hizmetlerin payının daha da gerilediğini, sonuçta sosyal devletten “faiz devletine” dönüştüğümüzü gayet açık ortaya koymuş. https://www.birgun.net/makale/2027-butce-teklifi-sosyal-devletten-faiz-devletine-741103 

Milyonlarca emekçinin ve emeklinin açlık sınırının altındaki ücretlerle yaşadığı yoksulluğu gözler önüne seren Mustafa Durmuş’un yazısında da benzer biçimde, iktidarın sınıfsal tercihlerini görüyoruz. https://yeniyasamgazetesi9.com/2027-yili-merkezi-yonetim-butcesinin-iktisadi-analizi/ 

Kaynaklar, faize, savunmaya, sermayeye aktarılırken, emekçiye düşen yine kemer sıkmak, yine enflasyonun bedelini ödemek. Üstelik hedeflenen yıl sonu enflasyonunun iki katını aştığı haldeyken…Ve “faiz” haram iken, “borsa ve fon işleri bu denli felaket iken… 

Sonuçta teklif daha mecliste görüşülecek ama bu haliyle sosyal devleti tasfiye ederek kaynakları faize ve militarizme boca ediyor. Üstelik barış süreci yaşanırken… 

Emekçiye kemer sıkma ve oğlunu askere göndermeden başka bir şey vaat etmeyen bütçe teklifinde, ilk bakışta görünmeyen, satır aralarına gizlenen bir başka gerçeği de var: kadınlara vaat ettikleri.  

Kadının Payı: On Binde Dört 

2027 bütçesinde faiz ödemeleri için tam 3 trilyon 975 milyar lira ödenek ayrılmış durumda. Yani bu ülkenin kasasından her ay 331 milyar lira, her gün yaklaşık 10,9 milyar lira yalnızca borç faizine gidecek. 

Peki, her gün kadınların öldürüldüğü ülkede Kadının Güçlenmesi programına bir yılda ayrılan toplam pay ne kadar? Yalnızca yüzde 0,04 (on binde dört); yani ne tesadüf ki o da yaklaşık 10,9 milyar lira! Ama tam 1 yıllık.  

Devletin faiz lobisine tek bir günde ödediği para, bu ülkedeki milyonlarca kadının şiddetten korunması, güçlenmesi ve sığınmaevleri için bir yılda reva gördüğü bütçenin ta kendisi. 

Denkleme bakınız: “Faizin 1 günü = Kadının 1 yılı”. Faiz lobisine1 günde ödenen, kadına 1 yılda ödeniyor.  

Bir tarafta günde 11 milyar lira faiz ödenmesi, diğer tarafta kadınların yaşam hakkı için bütçe pastasında kırıntı dahi sayılmayacak sembolik bir pay.  

Bunun anlamı, kadınların şiddetten korunmasının tasarruf kalemlerinden biri olarak görülmesidir ki bu asla kabul edilemez.  

Fakat iş bununla da kalmıyor: devlet kamusal hizmetlerden elini çektiğinde oluşan boşluğu, kadınlar doldursun, bitip tükenmez işleri görsün, hep evde olsun, hep ücretsiz çalışsın istiyorlar.  Çünkü bütçe planında istihdam programlarında da pek artış görmüyoruz, hele ki kadınlar için istihdam tamamen sınırlı. Öte yandan kadınların bu somut ihtiyaçlarını görmesi gereken sosyal politikalardan sorumlu yetkililerin ise nelerin peşinde olduğunu, kaç kadının hayatını kurtaracak servetlerini nasıl elde ettiklerini gördük, yaşadık. Bir taraf paralarına para katarken, kadınlara kreş yok, yaşlı bakım evleri yok, engelli desteği yok. Bunların hiçbiri bütçede yer almıyor, yok da yok. Ama devlet bu hizmetleri üstlenmeyince bütün bakım işleri buharlaşıp yok olmuyor; doğrudan kadının sırtına yıkılıyor. Burada uğursuz bir döngü işliyor: kadınları kamusal kreşten mahrum bırakıp istihdam kapılarını kapatmak, onları hane içine, erkeğe ve şiddet döngüsüne mahkûm ediyor. Tıpkı pandemi gibi, Türkiye’de kadınlar bu bütçe planı ile her günü pandemi koşullarında yaşıyor… 

Ve maalesef bununla da bitmiyor: bütçenin en hızlı tırmanan kalemi ise; savunma ve güvenlik.  Savunma bütçesi tam yüzde 84,2 artış gösteriyor, güvenlik hizmetleriyle birleştiğinde ortaya 3 trilyon 933,9 milyar liralık devasa bir askeri blok çıkıyor. Bu militarist blok, faiz giderleri ile kafa kafaya yarışırken, tedavi edici ve koruyucu sağlığa ise bu bütçenin ancak yarısı kadar pay ayrılmış.  

Yoksullukla mücadelenin ise yaklaşık beş katı silaha ve güvenlik aygıtına yatırılıyor.  

Sonuçta karşımızda şöyle çarpıcı gerçekler var:  

• Faize bir günde ödenen para (10,9 milyar TL), tüm Türkiye'deki kadınların güçlenmesi, şiddetten korunması ve sığınmaevleri için ayrılan bir yıllık bütçeye eşit! 

• Savunma ve güvenlik hizmetlerine ayrılan kaynak, kadının güçlenmesi programının 333 katı. Bütçede tek bir modern askeri mühimmat veya zırhlı aracın maliyeti, yüzlerce şiddet önleme merkezinin yıllık ödeneğini aşıyor! 

• Faiz giderleri ile savunma/güvenlik harcamaları birleştiğinde bütçenin %27,9'unu (7,9 trilyon TL'den fazla) yutuyor. Yani toplanan vergilerin neredeyse her 3 lirasından 1'i sermayeye ve silaha aktarılırken, kadınlara bütçenin binde biri bile reva görülmemiş.  

Barış Kadınların Yaşam Güvencesidir 

Bütçe gelirlerinin yüzde 60’ı KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerden, mutfaktaki gıdadan, bebek bezinden, ekmekten toplanırken, bu vergiler faiz rantiyesine ve sınır ötesi askeri operasyonlara harcanıyor. Yetmez gibi bir de gündemde Mekke Anlaşması var, hemen ardından Bedir Anlaşması geliyor… 

Militarizm yalnızca aktif savaşta olmak hali demek değildir. Sokağın zırhlı araçlarla, üniformalı denetimle ve barikatlarla dolu olmasıyla, evin kadınlar için denetim ve şiddet merkezi olması aynı kaynaktan beslenir.  

Militarizm, sorunların eşitlik ve demokratik müzakereyle değil, kaba kuvvetle çözülmesi demektir.  

Bütün bunların barış sürecindeyken önümüze gelmesi,  

Bütün kaynaklar savunma ve güvenliğe ayrılırken kadınlar için her yerin cinayet mahalli olması, 

Kamu düzeni derken, yurttaşlarımızın bu yüzyılda metropolde selde dahi ölebilmesi,  

Bu ne yaman çelişkiler düzeni değil mi?  

Sonuçta 2027 bütçesi açıkça gösteriyor ki bu bir kaynak yokluğu değil, sınıfsal, cinsiyetçi ve militarist bir bölüşüm tercihidir.  Ve kanıtlanmış bilimsel gerçek şu ki; barış olmadan kadınların eşit ve şiddetsiz bir hayata kavuşması mümkün değil. Kadın cinayetlerini durdurmanın yolu da silaha ve faize dökülen trilyonları kamusal kreşlere, sığınmaevlerine, sağlığa, eğitime ve kadınların ekonomik bağımsızlığına aktarmaktan geçiyor.   

İşte tam da bu yüzden, namluların sustuğu, bütçenin hayata aktığı ve kadınların özgürce yaşadığı bir geleceği birlikte konuşmak için “Kadınlar Yan Yana" Kadın Barış Konferansı’nda buluşuyoruz.  Kadınlar 31 Ekim – 1 Kasım tarihlerinde Ankara’da buluşacak, emek politikalarını, ekolojiyi, toplumsal cinsiyet eşitliğini, barışı ve yaşadığımız tüm somut sorunları konuşacak, somut çözüm yolları arayacaklar. Yolumuz açık olsun…